Christo Wakarelski

Wstęp

Christo Wakarelski to postać, która w znaczący sposób wpłynęła na rozwój etnografii w Bułgarii oraz na popularyzację literatury polskiej w tym kraju. Urodzony 15 grudnia 1896 roku w Momina Klisura, poświęcił swoje życie badaniu kultury i tradycji swojego narodu, a także tłumaczeniu ważnych dzieł literackich. Jego prace i osiągnięcia, zarówno naukowe, jak i translacyjne, pozostają istotnym elementem bułgarskiej kultury i nauki do dziś.

Życie i edukacja

Christo Wakarelski ukończył gimnazjum w Pazardżiku, a następnie w latach 1919–1923 studiował filologię słowiańską na Uniwersytecie w Sofii. Jego zainteresowania etnograficzne skłoniły go do podjęcia dalszych studiów w Polsce w latach 1926–1928. Podczas tego okresu prowadził badania terenowe na Mazowszu, Podhalu oraz Kurpiach pod kierunkiem profesora Eugeniusza Frankowskiego, co znacząco wzbogaciło jego wiedzę o kulturze i tradycjach ludowych regionów Polski.

Kariery zawodowa

Po powrocie do Bułgarii Wakarelski rozpoczął pracę w Narodowym Muzeum Etnograficznym w Sofii, gdzie najpierw pełnił funkcję asystenta, a później kustosza. W latach 1941–1949 był dyrektorem Muzeum Narodowego w Skopje, a następnie powrócił do Instytutu Etnografii i Muzeum w Sofii, gdzie pracował aż do 1962 roku. Jego działalność naukowa obejmowała nie tylko badania terenowe, ale również organizację wystaw i promowanie etnografii jako dyscypliny naukowej.

Etnografia Bułgarii

Jednym z najważniejszych osiągnięć Wakarelskiego jest jego monumentalne dzieło „Etnografia Bułgarii”, które stanowi kompendium wiedzy na temat bułgarskiej kultury ludowej od jej początków do 1941 roku. Książka ta została wydana po raz pierwszy w Polsce w 1965 roku i zyskała uznanie zarówno wśród naukowców, jak i szerszej publiczności. Wydanie bułgarskie pojawiło się dopiero w 1974 roku z dodatkowymi rozdziałami opisującymi historię etnografii Bułgarii.

Członkostwo w organizacjach etnograficznych

Wakarelski był aktywnym członkiem wielu organizacji zajmujących się etnografią oraz antropologią. Jego przynależność do Towarzystwa Antropologicznego w Wiedniu, Węgierskiego Towarzystwa Etnografii czy Ugrofińskiego Towarzystwa Etnograficznego w Helsinkach świadczy o jego międzynarodowym uznaniu jako badacza kultury ludowej. Bycie członkiem honorowym tych instytucji podkreśla jego wkład w rozwój badań etnograficznych oraz współpracę międzynarodową.

Przekład epopei Reymonta

Kolejnym ważnym aspektem działalności Wakarelskiego jest jego praca translatorska. Dzięki swojej znajomości języka polskiego zdobytej podczas studiów, Christo Wakarelski przetłumaczył na język bułgarski znane dzieło Władysława Reymonta „Chłopi”. Pierwszy fragment pt. „Śmierć Boryny” opublikował już w 1931 roku w czasopiśmie „Przegląd Polsko-Bułgarski”. Całość epickiej powieści pt. „Seljan. Roman w czetiri czasti” ukazała się drukiem w 1933 roku.

Znaczenie tłumaczenia

Tłumaczenie „Chłopów” było wyzwaniem ze względu na bogactwo języka oraz lokalne dialekty obecne w powieści. Wakarelski zdecydował się na wykorzystanie dialektu swojej rodzinnej miejscowości Momina Klisura, co nadało przekładzie autentyczności oraz naturalności. Dzięki temu dzieło stało się bardziej przystępne dla bułgarskiego czytelnika, jednocześnie zachowując literacki charakter oryginału. Tłumaczenie ponownie ukazało się w 1979 roku jako część serii „Klasyka światowa”, co dowodzi jego trwałego znaczenia.

Nagrody i wyróżnienia

W ciągu swojej kariery Wakarelski otrzymał wiele nagród za swoje osiągnięcia naukowe i tłumaczeniowe. W 1965 roku został uhonorowany nagrodą im. Herdera, która przyznawana jest osobom zasłużonym dla kultury i nauki. Dodatkowo tego samego roku otrzymał tytuł „zasłużonego działacza na rzecz kultury” przyznawany przez rząd bułgarski. Te wyróżnienia świadczą o uznaniu jego pracy zarówno w Bułgarii, jak i za granicą.

Zakończenie

Christo Wakarelski to postać niezwykle ważna dla bułgarskiej kultury oraz dla polsko-bułgarskich relacji literackich. Jego osiągnięcia naukowe oraz prace tłumaczeniowe przyczyniły się do wzbogacenia wiedzy o kulturze ludowej Bułgarii oraz umożliwiły szerszemu gronu odbiorców odkrycie wartościowej literatury polskiej. Dzięki swojej pasji i zaangażowaniu pozostawił po sobie trwały ślad zarówno w historii etnografii, jak i literatury, co czyni go jednym z kluczowych przedstawicieli swojego pokolenia.

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).