ORP Błyskawiczny (1944)

Wprowadzenie

ORP Błyskawiczny to polski ścigacz okrętów podwodnych, który odegrał swoją rolę w okresie zimnej wojny, stając się integralną częścią Marynarki Wojennej Polski. Okręt, pierwotnie znany jako radziecki MO-546, został zbudowany w 1944 roku w Leningradzie i stał się jednym z nielicznych przedstawicieli projektu 194 (typu BMO) w polskiej flocie. Po zakończeniu II wojny światowej jednostka została przekazana Polsce jako część niemieckich reparacji wojennych, co podkreśla złożoność powojennej rzeczywistości politycznej i militarnej. W artykule przyjrzymy się zarówno historię budowy ORP Błyskawiczny, jak i jego osiągom oraz służbie w Marynarce Wojennej.

Projekt i budowa

Ścigacze okrętów podwodnych projektu 194, znane również jako BMO (bronirowannyj małyj ochotnik), były konstrukcjami opracowanymi w trudnych warunkach oblężonego Leningradu. Budowa tych jednostek miała na celu stworzenie efektywnych i opancerzonych okrętów do zwalczania okrętów podwodnych przeciwnika. Okręty charakteryzowały się silnym uzbrojeniem oraz prostą, ale solidną konstrukcją, która zapewniała im odpowiednią wytrzymałość na działania wojenne.

MO-546 został zbudowany w stoczni numer 196 w Leningradzie. Stępkę okrętu położono wiosną 1944 roku, a zwodowanie miało miejsce latem tego samego roku. Zakończenie budowy miało miejsce 30 listopada 1944 roku, kiedy to jednostka została przyjęta do służby w Marynarce Wojennej ZSRR. Jako jeden z nielicznych przedstawicieli swojego typu, ORP Błyskawiczny stał się unikalnym elementem polskiej floty.

Dane taktyczno-techniczne

ORP Błyskawiczny był stosunkowo małym ścigaczem okrętów podwodnych o długości całkowitej wynoszącej 24,7 metra oraz szerokości 4,2 metra. Zanurzenie jednostki wynosiło 1,1 metra, a wyporność standardowa oscylowała wokół 62 ton, natomiast pełna wyporność wynosiła 73,8 ton. Okręt był napędzany przez dwa silniki benzynowe Packard o łącznej mocy 2400 koni mechanicznych oraz jeden silnik marszowy Continental o mocy 110 KM. Dzięki temu mógł osiągnąć maksymalną prędkość wynoszącą około 20 węzłów.

Uzbrojenie ORP Błyskawiczny obejmowało pojedyncze półautomatyczne działo kal. 45 mm oraz działko automatyczne kal. 37 mm. Dodatkowo na pokładzie znalazły się cztery karabiny maszynowe Colt kal. 12,7 mm. Broń przeciwokretowa składała się z dwóch ramowych zrzutni bomb głębinowych oraz opcji zabrania min na pokładzie. Okręt był także chroniony opancerzeniem o grubości od 8 do 12 mm w rejonie maszynowni oraz zbiorników paliwa.

Służba w Marynarce Wojennej

30 listopada 1944 roku MO-546 został wcielony do służby w Marynarce Wojennej ZSRR i początkowo przydzielony do Floty Bałtyckiej. Po zakończeniu II wojny światowej jednostka została przekazana Polsce jako część reparacji wojennych; formalnie przyjęto ją do Marynarki Wojennej 5 kwietnia 1946 roku pod nazwą ORP „Błyskawiczny”. Pierwszym dowódcą jednostki został porucznik mar. Michał Anaszkiewicz.

W pierwszych miesiącach służby na okręcie przebywali radzieccy instruktorzy, którzy pomogli załodze zapoznać się z obsługą jednostki. Okręt początkowo nosił oznaczenia burtowe „BŁ”, które zostały zmienione na S-71 w czerwcu 1952 roku. W październiku 1946 roku ORP Błyskawiczny został przydzielony do Flotylli Szczecińskiego Oddziału Nadmorskiego i stacjonował w Świnoujściu.

W 1950 roku na skutek potrzeb modernizacyjnych jednostka przeszła szereg zmian technicznych. Zostały wymienione amerykańskie silniki Packard na radzieckie silniki wysokoprężne M-50 o mocy 2000 KM oraz zmieniono silnik marszowy na Albin G-6D o mocy 70 KM. Po tych modyfikacjach maksymalna prędkość okrętu spadła do około 20 węzłów, natomiast uzbrojenie zostało dostosowane poprzez usunięcie karabinów maszynowych Colt i montaż zdwojonego wkm DSzK kal. 12,7 mm.

Zakończenie służby

ORP Błyskawiczny pozostał aktywny w polskiej flocie przez wiele lat, odgrywając znaczącą rolę w ochronie polskich interesów morskich oraz uczestnicząc w różnorodnych ćwiczeniach i misjach związanych z bezpieczeństwem na morzu. Jednakże po dekadzie służby, wskutek starzejących się technologii oraz zmieniających się potrzeb obronnych, jednostka została skreślona z listy floty 15 kwietnia 1960 roku.

Historia ORP Błyskawiczny jest przykładem nie tylko ewolucji polskiej floty wojennej po II wojnie światowej, ale także pokazuje jak historia militarna może być nierozerwalnie związana z wydarzeniami politycznymi tamtego okresu. Okręt ten stanowi symbol wysiłku Polski na rzecz odbudowy swojej potęgi militarnej oraz dążenia do zapewnienia bezpieczeństwa narodowego na morzu.

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).