Fajwel Berliner

Wstęp

Fajwel Berliner, znany również jako Szlamek, Szlamowicz oraz Dawid Boczkin, był polskim działaczem komunistycznym i publicystą żydowskiego pochodzenia. Urodził się 1 listopada 1906 roku w Płońsku, a zmarł najwcześniej 13 września 1937 roku w ZSRR. Jego życie i działalność na zawsze pozostaną związane z historią ruchu komunistycznego w Polsce oraz tragicznego okresu wielkiego terroru w ZSRR. Berliner aktywnie uczestniczył w organizacjach młodzieżowych i komunistycznych, a jego działalność publicystyczna miała znaczący wpływ na społeczność żydowską oraz robotniczą. W artykule przedstawimy życie i osiągnięcia Fajwela Berlinera, a także jego tragiczny los.

Dzieciństwo i młodość

Fajwel Berliner urodził się jako syn Szyi Gecela Berlinera i Chany Ruchli z domu Garcowicz (Garcewicz). W dzieciństwie jego rodzina przeprowadziła się do Łodzi, gdzie osiedli się przy ul. Widzewskiej. To tam Fajwel spędził swoje młodzieńcze lata. Już od 15 roku życia zaczął pracować jako robotnik w przemyśle drzewiarskim, co wpłynęło na jego późniejsze zaangażowanie w ruch robotniczy.

W Łodzi Berliner zaangażował się w działalność młodzieżowej organizacji Bundowskiej „Cukunft”, a od 1924 roku stał się członkiem Związku Młodzieży Komunistycznej. Jego rosnąca aktywność polityczna oraz chęć walki o prawa robotników przyciągnęły uwagę lokalnych działaczy. Wiener przewodniczył czerwonej frakcji Zarządu Okręgowego żydowskiego Związku Zawodowego Robotników Przemysłu Włókienniczego, co potwierdzało jego zaangażowanie w sprawy społeczności żydowskiej oraz klasy robotniczej.

Działalność publicystyczna

W latach 1926-1928 Fajwel Berliner był współzałożycielem oraz współredaktorem wydawanych w języku jidysz pism żydowskiej sekcji Stowarzyszenia Wolnomyślicieli Polskich. Jego praca w takich publikacjach jak „Der Frajdenker” („Wolnomyśliciel”), „Najer Frajdenker” („Nowy Wolnomyśliciel”), „Proletariszer Frajdenker” („Proletariacki Wolnomyśliciel”) oraz „Frajdenkerwort” („Słowo Wolnomyślciela”) miała na celu edukację społeczeństwa żydowskiego oraz promocję idei wolnomyślicielstwa i komunizmu.

Berliner organizował odczyty i kursy szkoleniowe dla młodzieży, co dowodziło jego zaangażowania w kształcenie przyszłych pokoleń działaczy robotniczych. Jego umiejętności pisarskie i organizacyjne przyczyniły się do wzrostu zainteresowania tematyką polityczną wśród młodych Żydów, a także do wzmacniania ich tożsamości społecznej.

Czasy przed wyjazdem do ZSRR

Pod koniec 1928 roku Fajwel Berliner został na krótko aresztowany z powodu swojej działalności komunistycznej. To wydarzenie nie zniechęciło go jednak do dalszej walki o prawa robotników. W 1929 roku na polecenie Komitetu Centralnego partii kierował Centralną Techniką Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy (KPZU) we Lwowie, gdzie miał możliwość rozwijania swojej kariery politycznej.

W obliczu zagrożenia aresztowaniem związanego z nasilającymi się represjami wobec działaczy komunistycznych, Berliner zdecydował się na emigrację. Na przełomie lat 1930/1931 wyjechał najpierw do Gdańska, a następnie udał się do ZSRR. W nowym kraju przyjął nazwisko Dawid Boczkin, co stanowiło próbę ukrycia jego tożsamości przed władzami.

Działalność w ZSRR

Początkowo Fajwel Berliner pracował jako dyrektor podstawowej szkoły żydowskiej w Kijowie, gdzie mógł kontynuować swoją misję edukacyjną i społeczną. Od 1932 roku pełnił rolę redaktora żydowskiej gazety codziennej „Proletarisze Fon” („Proletariacki Sztandar”), wydawanej przez Komunistyczną Partię (bolszewików) Ukrainy. Jego praca jako redaktora pozwoliła mu na dalsze oddziaływanie na społeczność żydowską oraz propagowanie idei komunistycznych.

Berliner szybko awansował w strukturach partyjnych, stając się kierownikiem działu zagranicznego gazety. W latach 1933-1936 był również słuchaczem w szkole partyjnej, co miało kluczowe znaczenie dla jego dalszej kariery politycznej. Po ukończeniu nauki objął stanowisko kierownika kursów szkoleniowych przy Okręgowej Radzie Przemysłowej w Kijowie, gdzie szkolił nowych działaczy partii.

Aresztowanie i tragiczny koniec

12 czerwca 1937 roku Fajwel Berliner został aresztowany przez NKWD Ukraińskiej SRR pod zarzutem szpiegostwa. Jego aresztowanie było częścią szerszych represji skierowanych przeciwko działaczom komunistycznym i innym osobom uznanym za zagrożenie dla reżimu stalinowskiego. Niestety Berliner stał się jedną z wielu ofiar wielkiego terroru, który miał miejsce w tym okresie.

W dniu 13 września 1937 roku został skazany na karę śmierci i rozstrzelany. Jego śmierć była tragicznym zakończeniem życia człowieka, który poświęcił swoje życie walce o równość i sprawiedliwość społeczną. Po wielu latach zapomnienia Fajwel Berliner został zrehabilitowany w 1955 roku, co stanowiło symboliczne uznanie jego wkładu w walkę o prawa robotników oraz społeczności żydowskiej.

Życie prywatne

Fajwel Berliner był mężem Toli Beatus (ur

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).